Ek en my huis ….ons sal die Here dien

Sestien jaar gelede, toe ek swanger raak met ons oudste, was manlief absoluut gekant daarteen dat ENIGE ander man my sien (jy weet, in my Evasgewaad). Ek het met opgetrekte wenkbroue na hom gekyk en gedink, gaan jy dan die baba vang?

Alle geval, hy het geen erg aan die gedagte dat daar voortdurend inwendige ondersoeke gedoen word nie en so kom dit dat ons, na ‘n bietjie rondvra, by ‘n huisdokter in die buurdorp (wat na getuienis slegs in die laaste 2 weke ‘n inwendige ondersoek sou oorweeg) ‘n afspraak maak.Weens swak na-geboorte-advies-en-sorg (dit was in die oorgangsjare en die “nuwe” verpleegster was maar uiters “rou”) het ek met ‘n septiese epiosotomie wond gesit. Op navraag is die dokter met verlof en is ek verwys na sy vennoot - heelwat jonger as “ons” dokter, maar steeds uiters bekwaam. Dit was my eerste kennismaking met hierdie besonderse mens.

Iewers tussen ousus en ouboet het “ons” dokter op die stadsliggies se roepstem reageer. Ons het agter hom aangery stad toe, en ouboet is in die stadshospitaal gebore. Maar vir ander kwale het ons steeds na sy vennoot in ons buurdorp gegaan. Met die jongste twee se “swangerskappe” en geboortes, het “ons” dokter gesê dat weens die kostes hy nie meer geboortes hanteer nie, en is ons verwys na ‘n vroulik ginekoloog - weer ‘n bestiering van Bo, sy is wonderlik.

Soms, met krisis-situasies (soos kinders wat hul koppe oopval, ysters in die oog ens), dan sal ons van die plaaslike dokters gebruik maak, maar wanneer ek ‘n DOKTER soek, ry ek buurdorp toe.

Hierdie dokter is uniek. Waarlik nog in die ou terme ‘n dokter.

Ek kom op ‘n dag sy spreekkamer binne met al vier kinders - sommer sleg siek. Ma is moedeloos moeg van min slaap en spook met kinders. Dokter moet nou help, hulle sommer al vier inspuit as dit daarop aankom…. Hy het hul gesiggies so een na die ander bekyk, sy kop geskud en gesê: “Die kinders is die minste van my bekommernisse - ek is meer begaan oor die ma. Jy lyk af.”

Nou kyk, ons het nie ‘n mediese fonds nie, dus is doktersbesoeke die absolute uitsondering. Ek kan nie met elke nat neus gou sy drempel deurtrap nie. Maar hierdie man doen moeite. Op ‘n aand, seker so na 7, lui die telefoon. Hy wil net weet hoe gaan dit nou met die kinders se ore? Waar kry jy nog sulke dokters?

Alle geval, terug by die besoek. Hy het aan my die werking van die endorfiene hormone verduidelik en vir my ‘n voorskrif vir ‘n anti-depressant gegee. Die was ‘n reddingsboei in ‘n tyd van absolute nood.

Gister, die eerste keer in 4 jaar, is ek weer in sy spreekkamer. Die slag alleen. Ek kan nie verwoord die verbasing en verstomming toe hy my sien, met skrefiesoë betrag en toe uitroep: “My magtag, mev Keyter!! Hoe gaan dit?” Waar is nog so ‘n dokter? Na 4 jaar !!! Goedig wou hy weet of daar nie nog klein Keytertjies bygekom het nie….

Alle geval, lang storie kort. Ek het hom gevra om asb weer vir my ‘n voorskrif vir daardie anti-depressant te gee (OK, ek weet, maar….. ek het werklik die laaste tyd soveel negatiewe gedagtes moes deurworstel, soveel male gaan sit en wonder: is dit nog enigsins die moeite werd?). Hy het my meer as dit gegee: ‘n Aanbeveling na ‘n berader, ‘n voorstel vir ‘n boek (5 Tale van die Liefde van Gary Chapman wat ek wel deurgelees het, maar weer moet deurwerk), my selfoon nommer gevat want hy wil ‘n boek vir my stuur wat ek moet lees eers as die lig weer deurgebreek het (die boek blyk toe ook op my boekrak te wees: Prison to Praise deur Merlin Carrothers - PUIK) en ek moet weer leer vertrou - om te midde van alles op te kyk, nee Op te kyk.

Ek vra weer - waar sou nog so ‘n dokter gevind kon word?

Jy het net ‘n paar dae, ‘n paar uur of selfs net 10 minute.

In hierdie tydjie moet jy besluit, wat neem jy saam en wat los jy.

Hierdie tydjie is jou gegee om jou AL, dit waarvoor jy 10, 20 of 50 jaar gewerk het, in ander se hande oor te gee. Nie vrywillig nie - nee dit word van jou gevat. Gevat omdat jou vel wit is en jy ‘n boer in Zimbabwe is.

Jou sweet, selfs in sommige gevalle jou bloed, lê in daardie grond. As ek sien hoe hard my man en sy broer werk - hoeveel ure hulle daagliks insit, hoeveel sweet, pyn en bloed - hoe durf ‘n wildvreemdeling sommer net opdaag en sê - gee pad, dis nou myne!

Die plaas is jou belegging. Jou voorsiening vir jou aftrede. Al jou kapitaal word daarin gestort, alle winste daarin teruggeploeg. Dit sorg vir jou brood en botter - asook die van duisende ander - jou kinders se studies, voorsiening vir hul toekoms. Die gedagte is dat jou plaas in waarde toeneem deur jou harde werk en uitbreidings.

Die direkte en daaglikse kostes om ‘n suksesvolle boerdery daar te stel en te handhaaf is enorm. Dit neem ook jaarliks toe, alhoewel die produkpryse (en dus die boer se enigste bron van inkomste) deur buitestanders bepaal word - en eerder afneem as toeneem.

Om nou midde-in die gewone onsekerheid van klimaat en prysskommelings gekonfronteer te word met gewelddadige, militante optrede van vyandelikes, terwyl daar hofbevele teen sulke optrede is (EN die SAOG uitspraak en die ondertekening van ooreenkomste tussen SA en Zim regerings dat belange van SA-ners beskerm sal word), maar die polisie volstrek weier om enige optrede teen diesulkes te neem omdat dit politics is.

Gegewe: jou plaas gaan oorgeneem word. Indien nie met jou samewerking nie, dan gewelddadig, maar die oorname is ononderhandelbaar.Onsekerheid: Wanneer? Dis die grootste stukkie nie-weet-nie. Ten spyte van hierdie swaard teen jou nek, die donker wolk oor jou lewe, gaan die boere voort en ploeg en plant.

Maar Maandag het die optrede in Zimbabwe  met hernude geweld en erns toegeneem. Beeld het berigte gedra oor Dolf, Alida en Rudolf du Toit (sien hier en hier). Ons het verder op ons Tuisonderwys gespreksgroep inligting ontvang van die tuisonderwysouers Hannes en Fiona (meer hier), asook 4 ander gesinne wie se name volgende op die lys van ontsettings is.

Jy mag met niks meer as ‘n bakkie of lorrie jou plaas verlaat nie. GEEN boerdery-toerusting, trekkers of implemente mag verwyder word nie.

Met dit in gedagte stap ek deur my huis en die vraag kom in my op: Hoe besluit ‘n mens? Wat vat jy en wat los jy? Ek het hier al geskryf oor my houtmeubels waaraan ek soveel sentimentele waarde heg. Wat van al my boeke, elektroniese toerusting, kombuisware, breekgoed? Ja, alles aardse goed, ek weet, maar jy mag pak, vraag is net wat?

Hoe besluit ‘n mens, hoe gradeer jy goeters in belangrik en onbelangrik? Met die wete, elke ding wat jy agterlaat sal vir brandhout gebruik word - in jou familie kon dit ‘n paar geslagte nog nut gehad het.

Maak vir ‘n oomblik jou oë toe en dink aan daardie mense wat vanaand in hul eie huis vasgekeer sit, hul watertoevoer afgesny, al hul beeste in die tuin en erf ingejaag… bid vir genade en sê dankie vir jou voorregte

Hierdie is nie vir sensitiewe lesers nie - wees gewaarsku

“I’m a stickler to tradition.”

Regtig ek is. Ek hou nie van modernisme nie. En my kinders se name reflekteer dit.

Maar soos wat my ma my naam ‘n samestelling uit my ouma se Elizabeth Maria gemaak het, het ek ook besluit om my meisiekind(ers) net een naam, maar ‘n kombinasie-naam, te gee.

Ons eersteling het net voor Kersdag haar opwagting gemaak. Almal het aanbeveel dat ek “die Pil” moet los so 3 maande voordat ek wil swanger raak, want my liggaam sal eers na normaal moet terugkeer. Mm-mm, nie ek nie. Sommer dadelik was my liggaam gereed.

Ons wou nie die geslag van die baba weet nie en het dit ook aan die dokter wat die sonar geneem het so gestel. Hy het ‘n brief aan ons dokter geskryf wat ons na die huisdokter teruggeneem het. Ag, en toe lees hy die brief hardop voor. Dus het ons geweet, hierdie pienkvoet gaan PIENK wees. So het die verwewing van Cecilia Aletta in alle moontlike kombinasies begin.

So teen 10-uur het ek ‘n induksie gehad en binne 4 ure na kraam begin het, skree ons eersteling haar longetjies hees. Jitte, maar is ‘n mens dom - so totaal dom. Ek het geweet dat ek gaan borsvoed, maar nie geweet dit kan soveel opoffering vra nie. Meteen het ‘n 3,22kg mensie ‘n volwasse vrou aan’t twyfel of haar volwassenheid werklikheid is.

Op die harde manier het ek geleer dat waatlemoen, sjokolade, boontjies, ertjies, vrugte in die algemeen, later het dit gevoel of dit Alles is, deur die borsmelk die baba beïnvloed. Deur krampies word ons wys. En ma is op ‘n rys, vleis en aartappel dieet - met ‘n bietjie pampoen en wortel vir variasie tussendeur (het ek lang trane gehuil oor my vrugte!!)

Verder kon ek glad nie verstaan hoekom die kind so baie skree nie. Tot die kraamsuster (wonderlike mens, Sandra van der Merwe) my vra: Hoeveel voed jy haar? Wel, elke keer as sy skree. En dan nog 20 minute aan ‘n kant. ARME KIND - sy skree van pyn - totaal oorvoed. Deur skade en skande…. Met die oog op die oorlosie het ons vinnig ‘n ritme kon vind en het Leticia haar naam (wat Vreugde beteken) gestand gedoen.Wat ek net wil meld ek het ‘n Frieskoei kompetisie gebied en moes telkens ‘n 1lt joghurt-emmertjie onder die ander bors hou - hier het 250ml uitgedrup! En toe boetie Henry gebore is, was die voorbeeld getrou nagevolg:

Maar my pop het grootgeword. Sommer vroeg-vroeg het sy besluit, middagslapies is vir die voëls en swanger mamma’s, sy gaan kuier by ouma-groot. Dus smiddags na ete, het sy haar koppies en speelgoed gevat en by ouma Anna gaan kuier. Te lekker het die twee ook gesels en tee gedrink. Ouma het net na Leticia se geboorte 80 geword.

Té vinnig skiet die jare verby. Sus het ywerig gehelp toe boetie Henry ‘n babatjie was. Sy het nog ma se tuisgemaakte rokkies gedra. En toe, op ‘n dag, weier sy volstrek. Geen rok verder nie, dankie. Sedertdien dra sy broek. Behalwe Sondag - dan sal sy ‘n romp en ‘n bloes aantrek, maar geen rok nie.

Te vinnig word sy groot - op ‘n dag in die Kolonnade keer ‘n wildvreemde vrou my voor. “Het ek al ooit oorweeg om Leticia vir modelklasse in te skryf?” Kom ons wees nou baie eerlik, watter ma het nie sulke aspirasies vir haar dogter iewers gekoester nie?? Alle geval, “sy is so-en-so (Julia iemand as ek reg onthou) en sy gee modelklasse. Ons moet baie sterk oorweging daaraan gee, sal net aan die kind se tande moet werk. Hulle is alle geval gedurig op soek na ongekunstelde materiaal.” Woeps, weg is die vrou.

Ongekunsteld? Wel, ja. Maar hoe lank sal sy só bly in julle hande? Dankie tog Pretoria is net te ver, die finansies net te min, en beide ma en pa te konserwatief om modelwees as ‘n positiewe invloed te sien (jy weet mos, Sodom en Gomorra!! :))

Vandag het sus haar eie kuierwerf, en daarop beskryf sy haarself as die “rowwe jack”. (nie eers ‘n Jill nie!) Ja, dis my kind. Dieselfde enetjie wat kleintyd tot in haar tone gegril het vir vuil hande. Wat vinnig vir my vertel het: “Kyk mamma, pappa môsh.” Wat op ‘n dag wou weet hoekom is die trekker kaal? (Pappa het die enjinkap heel afgehaal om te kan werk) en hoekom het ‘n perske boude? (Vat bietjie ‘n perske en kyk…… )

Soms wonder ek: O, aarde, waar het ek gefaal? Soms lyk dit of geen dissipline, geen lering iewers vasgesteek het nie. Tog is daar ander dae wat ek weet - sy is OK, sy sal dit maak, want sy is geanker….Kyk net waartoe is sy ook in staat - Koekversiering, CD-kaartjies, “Scrapbooking”

My meisiekind kry sowaar die piep oor hierdie foto’s van haar harde werk, maar dit het nou gou gegaan. Eintlik moet sy op haar kuierwerf ‘n hele bladsy net aan haar scrapbooking spandeer - dink ek.

Hier aan die einde van die jaar wil ek tog bietjie stilstaan by my blogroll, my kuierplekkies. Elkeen het ‘n ietsie wat my laat teruggaan en weer lees, weer deelword van die ander.

Eerste is daar die klompie TO-mamma’s wat gesels oor hul ervaringe en toepassings van TO. Ek dink hier in besonder aan Fiona, Autumn Vine, Dinki, Sonja, Linnie en Petra. Daar is baie ander TO-mamma’s wat ook kuierwerwe het, ek het bloot nie die tyd om by almal stil te staan nie. Dinki en ek kom al van die gespreksgroep af saam. Fiona is die vriendin uit Zimbabwe, Linnie het ek via Above Rubies leer ken, Sonja en Autumn Vine het ek via-via-via met skakels van ander af gevind, en Petra net so. By hulle leer ek keer-op-keer om te ontspan en my kinders voluit te geniet, om TO as opvoedingstaak en nie ‘n skool-taak te beskou.

Above Rubies het ‘n heel nuwe wêreld vir my oopgemaak en ek is Vader baie dankbaar vir hierdie tydskrif asook die mense wat ek so op die luggolwe ontmoet het. Beide Linnie en Petra is Above Rubies dames. Deur hul kuierwerwe het ook ander AR-dames se kuierwerwe gevind en een wat ek wil uitsonder is Large Family Mothering. Linnie is vir my die “idol”, die een waarna ek opsien en soos wie ek graag sou wou leef. Ek bewonder beide haar en Petra se onvoorwaardelik geloofsvertroue - en besef net weer hoeveel ek nog tekort skiet en Vader teleurstel.

En dan is daar my rusplekkies. Kuierwerwe waar ek gereeld sommer gemaklik agteroorsit en geniet. Mense wie se lewens dikwels groter kruise het as myne - hoe durf ek kla? Of mense wat dalk sommer net “anders” leef as ek - en dit is vir my geweldig interessant. Daar is ‘n paar besondere blogvriendinne wat ek hier wil uitlig, mense wat my vanaf my eerste blogtreetjies kom optel en kommentare gelewer het (net sodat ek nie hoef te dink niemand lees my geskriffies nie!) Vlam, Ogies, Wipneus, Desia, Zee en Paula. Hulle het my voorgestel aan Krista en PJ, Kyker en Sonneblom (wat maar deesdae BAIE stil is). Soms het hulle moeg geraak vir die geskryf, net om later weer te begin, maar altyd kry mens so ‘n glimpsie van die lewe.

Maar een rusplekkie is ‘n lafenis vir my siel, omdat hy so rustig skryf, so asof hy reeds gearriveer het. Soms kry jy ‘n blik op die seer wat iewers binne lê, maar gou versluier hy dit weer en deel die mooi wat hy raaksien mildelik met ‘n mens. Gaan kyk gerus by Kyker se kuierwerf - dis ‘n wegbreek, ‘n ruskansie.

Laastens is daar my meisiekind se kuierplek. Syself het egter besluit om te skuif na .blogspot.com, omdat sy daar meer foto’s kan laai (ôk maar lui vir tik… ) Die nuwe kuierwerf is nog in ‘n konstruksie-fase, maar daar is al heelwat inskrywings oorgedra soontoe. Loer bietjie in by haar en laat maar ‘n stukkie kommentaar….